Toruń stolicą kryminału! Przed nami Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze 2026
W naszym studiu gościła dyrekcja festiwalu. Rozmawialiśmy z Danettą Ryszkowską-Mirowską z Książnicy Kopernikańskiej oraz pisarzem Robertem Małeckim. Festiwal przyciąga miłośników gatunku z całego kraju, oferując im dziesiątki atrakcji, spotkania z gwiazdami oraz wyjątkową szansę poznania kulis powstawania najlepszych polskich kryminałów.
Szacowany czas czytania: 06:38
Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze 2026 . Toruń na kilka dni stolicą kryminału
Główna część festiwalu Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze 2026 odbędzie się w tym roku w dniach 22-26 kwietnia. To będzie już piąta edycja wydarzenia poświęconego literaturze kryminalnej. W programie znajdziemy ponad 30 różnego rodzaju wydarzeń, które pozwolą nam zanurzyć się w świat zagadek, śledztw i literackiej zbrodni.
Na uczestników czeka prawdziwy maraton spotkań autorskich, warsztatów, paneli dyskusyjnych i wykładów, a także trzy wydarzenia specjalne: ekscytująca gra miejska, poetycki crime story oraz uroczysta gala finałowa. Festiwal nie tylko gromadzi fanów kryminału, ale także integruje środowisko pisarzy, ekspertów, dziennikarzy i krytyków literackich.
W naszym studiu w ramach programu „Toruński Kalejdoskop” gościli dyrektor festiwalu i Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu Danetta Ryszkowska-Mirowska oraz pisarz i dyrektor programowy wydarzenia Robert Małecki. Rozmawialiśmy między innymi o początkach całej inicjatywy.
Festiwal Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze powstawał po okresie pandemii. Musieliśmy ponownie zachęcić czytelników i mieszkańców Torunia do tego, żeby przychodzili do biblioteki na wydarzenia. Wtedy było tak, że frekwencja na wydarzeniach spadła ze 100 osób do 10. Trzeba było stworzyć pewną formułę i ponownie zaprosić czytelników. Żeby chcieli przyjść, trzeba zaprosić gości, znane nazwiska… Tak to powstało.
Organizatorzy szacują, że w tym roku wydarzenia związane z festiwalem Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze przyciągną nawet pięć tysięcy osób.
Większość festiwalowych wydarzeń odbędzie się w nowoczesnych wnętrzach Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu przy ul. Słowackiego 8. Goście i uczestnicy będą mieli okazję korzystać z przestrzeni Uniwersum Książki, która sprzyja twórczym dyskusjom i integracji środowiska miłośników literatury.
To jest spełnienie marzeń i życzeń nas bibliotekarzy, pracowników Książnicy, bo nareszcie możemy zaprosić naszych czytelników do nowoczesnych przestrzeni, które zachęcają do spędzania wolnego czasu, ale także do nauki i pracy.
Mówi Danneta Ryszkowska-Mirowska.
Czytaj też: Takiej biblioteki jeszcze w Toruniu nie było! Co kryje nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej?
Zagraniczne gwiazdy i plejada polskich autorów
Toruńska impreza przyciąga co roku coraz większe grono znanych i cenionych twórców. W 2026 roku wśród ponad 50 gości pojawią się dwie zagraniczne gwiazdy: Ian Rankin, legendarny szkocki autor bestsellerowej serii detektywistycznej, oraz Michal Sýkora, czeski mistrz kryminału i twórca popularnego cyklu o śledczej Marie Výrovej.
Polską scenę reprezentować będą m.in. Katarzyna Bonda, Maciej Siembieda, Jakub Ćwiek, Małgorzata Oliwia Sobczak, Mariusz Czubaj, Anna Kańtoch, Wojciech Chmielarz, Beata i Eugeniusz Dębscy, Zygmunt Miłoszewski, Igor Brejdygant, a także młodzi debiutanci i autorzy młodego pokolenia. Dzięki obecności ekspertów, dziennikarzy, krytyków i twórców internetowych, uczestnicy festiwalu będą mieli okazję spojrzeć na literaturę kryminalną z wielu perspektyw – od praktyki śledczej po proces wydawniczy.
Jesteśmy festiwalem, który słynie z premier i debiutów. Mamy cztery premiery. Kasia Bonda, Michał Wierzba, Mariusz Czubaj i Wojciech Chmielarz przyjeżdżają do Torunia specjalnie po to, aby zaprezentować swoje nowe powieści. Tutaj będą pierwsze spotkania autorów z czytelnikami w obrębie tych powieści.
Dodaje Robert Małecki.
Ja czekam na spotkanie z panią Katarzyną Bondą. Podczas pierwszej edycji festiwalu także była u nas Kasia Bonda, a to właśnie był ten czas popandemiczny i pisarka bardzo się bała, ile osób będzie na spotkaniu autorskim. Jakie było jej zdziwienie, kiedy zobaczyła pełen hall Książnicy. Było ponad trzysta osób.
Wspomina Danetta Ryszkowska-Mirowska.
Kryminalny Debiut Roku – kto sięgnie po prestiżową nagrodę?
Jednym z najbardziej wyczekiwanych punktów programu festiwalu Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze jest konkurs na Kryminalny Debiut Roku. W tym roku do rywalizacji stanęło aż 26 powieści wydanych w 2025 roku, a czteroosobowe jury wyłoniło cztery nominacje: „Trzy” Gabrieli Pawliny, „Matilde” (tom I) R.A. Olka, „Zamglone” Marcela Frątczaka oraz „Wolta” Dariusza Gizaka.
Praca, którą włożyliśmy w to, żeby festiwal był jak najlepszy, powoduje, że coraz więcej wydawców przesyła nam swoich debiutantów, a nasze jury ma dużo pracy, dużo książek do przeczytania. Wspomnijmy o tym, że dotychczas zawsze były nominowane trzy książki, w tym roku są cztery, ze względu na ich wysoką jakość.
Nazwisko zwycięzcy poznamy podczas uroczystej gali 25 kwietnia. Laureat lub laureatka otrzyma nagrodę pieniężną w wysokości 25 tysięcy złotych, a redaktor nagrodzonej książki – 4 tysiące złotych. To prestiżowe wyróżnienie otwiera drzwi do literackiej kariery, o czym przekonali się dotychczasowi laureaci: Grzegorz Dziedzic, Julia Łapińska, Przemysław Kowalewski i Michał Zgajewski.
Jak wyglądał festiwal w 2025 roku? Przeczytaj naszą relację: Michał Zgajewski z nagrodą od Gwiazdozbioru Kryminalnego
Kryminalne środowisko chce pomagać. Wyjątkowa współpraca Gwiazdozbioru
Festiwal to nie tylko święto literatury, ale także okazja do zwrócenia uwagi na ważne społeczne problemy. W tym roku organizatorzy wspierają Kujawsko-Pomorską Niebieską Linię – instytucję niosącą pomoc osobom doświadczającym przemocy domowej oraz zmagającym się z problemami rodzinnymi. Podczas wydarzeń uczestnicy będą mogli uzyskać informacje o dostępnych formach wsparcia, a organizatorzy podkreślają, że nikt nie powinien pozostawać sam w obliczu przemocy.
Tworząc festiwal kryminalny i rozmawiając na temat przestępstw, przestępców, przemocy, zawsze miałam taką myśl o tym, że musimy stworzyć pewną przestrzeń, w której także będziemy mówić o ofiarach. My promujemy literaturę kryminalną, która pisze o przestępcach. Dlatego pomyśleliśmy o tym, że w ramach takiego balansu chcielibyśmy współpracować z Kujawsko-Pomorską Niebieską Linią, żeby zwrócić uwagę na przemoc, na ofiary przemocy.
Dużo osób przychodzi na nasze spotkania i właściwie nigdy nie wiadomo, kto obok nas siedzi i czy ta osoba akurat nie potrzebuje pomocy.
Przyznaje Danetta Ryszkowska-Mirowska.
Festiwal trwa przez… cały rok – spotkania i premiery
Choć główne wydarzenia festiwalowe odbywają się w kwietniu, Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze nie znika ze sceny aż do listopada. W kolejnych miesiącach organizatorzy zapraszają na spotkania autorskie połączone z premierami najnowszych polskich kryminałów. Wśród zaproszonych autorów znaleźli się m.in. Marek Stelar, Katarzyna Puzyńska, Magdalena Majcher, Mieczysław Gorzka oraz Michał Fajbusiewicz. To niepowtarzalna okazja, by osobiście spotkać ulubionych pisarzy i zdobyć autografy na świeżo wydanych książkach.
W trakcie wizyty Ryszkowskiej-Mirowskiej i Robert Małeckiego w Radiu GRA Danetty nie zabrakło także pytań o kulisy powstawania festiwalu. Dowiedzieliśmy się między innymi, że w tym roku na uczestników czeka… dobra kawa. To, z przymrużeniem oka, zasługa Zygmunta Miłoszewskiego.
Zygmunt, podczas poprzednich edycji, delikatnie mówiąc, narzekał na niezbyt dobrą kawę. Przy takiej ilości osób, musimy przygotować naprawdę duże ilości kawy, ale w tym roku wyjdziemy naprzeciw potrzebom Zygmunta. Będzie dobra kawa w Książnicy Kopernikańskiej. Jak mu nie będzie smakowała, już nigdy nie przyjedzie do Torunia na żaden festiwal.
Śmieją się organizatorzy festiwalu Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze 2026.
Wracając do literatury dodajmy, że kryminał w Polsce ma się bardzo dobrze. Rocznie wydawanych jest w naszym kraju nawet 700 książek w tym gatunku. Wiele z tych tytułów znajdziecie także w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. W nowym skrzydle biblioteki powstał regał poświęcony festiwalowi. Tam pojawiły się wszystkie powieści, które były nominowane do nagrody oraz powieści gości, którzy odwiedzili wydarzenie.
Szczegółowy harmonogram dostępny jest na oficjalnych stronach internetowych festiwalu oraz Książnicy Kopernikańskiej. Możecie także kliknąć tutaj.