Ciekawe odkrycie podczas budowy Trasy Staromostowej w Toruniu
Podczas prac budowlanych przy Trasie Staromostowej w Toruniu natrafiono na wyjątkowe znalezisko.
Szacowany czas czytania: 02:27
Na wysokości budynku przy ul. Aleja 700-lecia 12 odkryto pozostałości maszynowni dawnej wytwórni lodu, której początki sięgają końca XIX wieku. Odkrycie to rzuca nowe światło na przemysłową historię miasta.
Na powierzchni około 20 metrów kwadratowych archeolodzy odsłonili fragmenty posadzki oraz fundamenty maszyn, które niegdyś stanowiły serce wytwórni. Cały kompleks otaczał betonowy mur o imponującej szerokości dwóch metrów. W archiwum miejskim zachowała się szczegółowa dokumentacja techniczna tej części zakładu, datowana na 1895 rok. Dzięki niej możliwe jest precyzyjne odtworzenie lokalizacji oraz wyglądu obiektu.
Wytwórnia lodu pełniła kluczową rolę w zaopatrzeniu zarówno toruńskiego garnizonu wojskowego, jak i mieszkańców miasta. Ostateczna rozbiórka zakładu miała miejsce w latach 60. XX wieku. Z tego okresu pochodzą także archiwalne fotografie, które dokumentują ostatnie chwile istnienia wytwórni.
Do czego potrzebna była wytwórnia lodu?
Budynek, który został odkryty na budowie Trasy Staromostowej to maszynownia. Wytwórnie lodu czy chłodnie miały sens przed wynalezieniem zamrażarek. W XIX wieku lód był towarem, który był używany do chłodzenia napojów, ale także utrzymywania żywności w odpowiedniej temperaturze, np. mięsa.
Toruńska chłodnia była ceglanym budynkiem. Takie też były inne tego typu budowle w Europie. Często chłodnie były zakopane w ziemi, co gwarantowało chłód i stałą temperaturę. Początkowo korzystano z lodu naturalnego – z zamarzniętych zbiorników wodnych i rzek. Potem wynaleziono przemysłowe sposoby na wytwarzanie lodu, np. poprzez wykorzystywanie amoniaku jako czynnika chłodniczego i to właśnie w tej technologii tworzono lód w Toruniu. Pierwotnie ten budynek pełnił rolę schronu na amunicję. – Bardzo podobny budynek, ale w całości zachowany, znajduje się we francuskim Strasburgu – mówi w rozmowie z Radiem GRA, Adam Kowalkowski z Muzeum Twierdzy Toruń.
– W tym roku, w związku z budową Trasy Staromostowej, odkopano zachodni narożnik budynku, ten gdzie znajdowała się kotłownia i maszynownia. Spod ziemi wyszły fragmenty podstawy lewego kotła parowego, fragment kanału dymowego używanego podczas wojny (opisany jako Geschleifter Rauchnal für den Kriegsfall), korytarze techniczne pod maszynownią oraz pozostałości instalacji wodociągowej i elektrycznej. Zachowała się też posadzka z płytek ceramicznych o charakterystycznym wzorze oraz fragmenty betonowych i ceglanych ścian
– możemy przeczytać na profilu na Facebooku Muzeum Twierdzy Toruń.
Zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, znalezisko zostało szczegółowo udokumentowane przed przykryciem go elementami nowej jezdni. Posadzka, na której niegdyś stała maszynownia, została przekazana do Muzeum Twierdzy Toruń, gdzie będzie prezentowana zwiedzającym.
Budowa Trasy Staromostowej prowadzona jest pod stałym nadzorem archeologicznym, realizowanym we współpracy z Instytutem Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Wszystkie działania związane z odkryciem są konsultowane i realizowane zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi.