Nowa baza twarzy. Toruńskie UMK jest częścią ważnego projektu
Naukowcy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, we współpracy z badaczami z innych polskich i zagranicznych ośrodków, opracowali innowacyjną bazę ApeFD (Apemen Faces Database). To unikalny zbiór fotorealistycznych wizerunków twarzy, które mają pomóc w badaniach nad ewolucją człowieka, percepcją społeczną oraz poznaniem.
Szacowany czas czytania: 01:57
ApeFD obejmuje 31 modeli twarzy homininów, czyli naszych dawnych krewnych, przedstawionych w różnych wariantach kolorów oczu. Co istotne, nie są to rekonstrukcje konkretnych gatunków, lecz uogólnione modele, które wizualnie łączą cechy współczesnych ludzi i wymarłych homininów. Każda twarz została opatrzona szczegółowymi danymi geometrycznymi i morfometrycznymi oraz ocenami percepcyjnymi dotyczącymi takich cech, jak groźność, towarzyskość, wiarygodność, zdrowie, wiek czy męskość.
Obrazy powstały dzięki połączeniu najnowszych narzędzi sztucznej inteligencji, takich jak Midjourney i GetImg.ai, z ręczną, artystyczną obróbką graficzną. Ostateczne wizualizacje zostały przygotowane przy użyciu modelu RealVisXL V4.0. Postprodukcja wymagała setek godzin pracy, podczas których grafik zwiększał rozdzielczość, poprawiał tekstury, standaryzował oświetlenie i kadrował twarze w stylu paszportowym. Szczególną uwagę poświęcono oczom, które są kluczowe dla społecznej percepcji.
Spośród około 7 tysięcy wygenerowanych kandydatów wybrano i dopracowano 31 finalnych twarzy, które miały spełniać założenie „ludzkie, ale nie ludzkie”. Takie podejście pozwoliło stworzyć bodźce wykraczające poza zakres znanej współczesnej zmienności ludzkich twarzy.
ApeFD wyróżnia się na tle innych baz twarzy, które zwykle opierają się na zdjęciach prawdziwych osób. Nowa kolekcja umożliwia prowadzenie eksperymentów z udziałem twarzy nieidentyfikowalnych, co pozwala uniknąć wielu ograniczeń etycznych i metodologicznych. Dzięki temu psychologowie, neurobiolodzy i prymatolodzy mogą badać, jak różne cechy twarzy – na przykład kolor oczu czy kształt twardówki – wpływają na postrzeganie wiarygodności, groźności czy uwagi.
Baza, w której tworzeniu brał udział UMK w Toruniu znajduje również zastosowanie poza nauką. Projektanci, twórcy gier i filmowcy mogą korzystać z edytowalnych plików źródłowych ApeFD, by tworzyć realistyczne postacie bez ryzyka naruszenia wizerunku rzeczywistych osób. To otwiera nowe możliwości w branży kreatywnej, a także pozwala na prowadzenie eksperymentów z tzw. „doliną niesamowitości” – zjawiskiem, gdy zbyt realistyczne, ale nieludzkie twarze wywołują u odbiorców niepokój.
Nowe narzędzie może pomóc w odpowiedzi na pytania dotyczące ewolucji cech, które sprawiają, że ludzkie spojrzenie jest wyjątkowo czytelne i sprzyja współpracy. Badacze podkreślają, że ApeFD to ważny krok w kierunku lepszego zrozumienia, jak kształtowały się nasze społeczne i poznawcze zdolności na przestrzeni ewolucji.